Bombay barst uit haar voegen

Deze stad heeft dezelfde magneetwerking die steden als Parijs en New York hebben. Aantrekkend en afstotend tegelijk. Niet door de metro die door de stadsdelen is getrokken. Niet de Gate of India die als een mini Arc de Triomphe over de zee uitkijkt, en van waaruit je met oude gammele veerbootjes over en weer tussen de zeven eilanden kunt varen. Niet het Taj Mahal Palace Hotel dat de aanblik van de Gate of India in grootte en grandeur overtreft. Het zijn wat mij betreft een drietal plekken in het oude Bombay die een overgetelijke indruk achter laten.

De aanblik van de Sassoon Docks brandt op je netvlies en zet zich vast in je neus. In twee haventjes liggen honderden houten boten zij aan zij. Op de kades staan grote hallen, kleine winkeltjes en dieselstations. Mannen met karren waarop steeds drie verroeste vaten zijn bevestigd worden aan de dieselpompen gevuld. Over de kades spoelt water, van gespoelde vis en garnalen, vermengd met afvalwater en pis. Witte reigers scharrelen tussen de stapels garnalen en visafval naar eten. Zoals kraaien het doen en cirkelende roofvogels in de lucht. Honden pikken vis en andere eetbare resten uit de troep die overal en nergens ligt. Sinds ik hier heb rondgelopen, gekeken en alles heb geroken laat ik de prawns weg uit mijn keuze voor de lunch of het avondeten.

Dharavi is midden in Bombay een enorme slum met ongeveer een miljoen bewoners. Het decor waar deels de film slumdog millionaire is geschoten. Cijfers over de formele en de informele sector ontbreken. Eerst aan de rand van de stad, maar ondertussen geheel omsloten door de groei van Mumbai. Georganiseerde chaos, ontroerend mooie taferelen spelen zich hier af. Afval is in Dharavi een wezenlijk onderdeel van de slumeconomie. Uit tijdsgebrek en uit een soort van respect voor de bewoners ben ik er zelf niet doorheen gelopen. Arme stadsbewoners zijn toffe gasten. Vriendelijk, met een soort van gelijkwaardige toenadering die nooit gelijkwaardig zal worden. Een stad die 24 uur doorgaat met toeteren bij het inhalen, waar overal en altijd mensen op straat zijn, al is het maar slapend bij een bushalte, of bij een winkeltje die wacht op klandizie. Mumbai is de tweede stad van India, het financiële hart van het land, hier wordt het geld verdiend, hier liggen de prijzen hoger dan buiten de stad, en is het nog pijnlijker als je niets hebt of nauwelijks iets hebt.

Dobhi Ghat is government property. Een ooit door de staat aangelegd complex van betonnen wasbakken, spoelplaatsen en droogrekken, waar zesduizend mensen wonen en werken. Waar grote draaiende wastrommels staan, loeiende droogmachines en in de hoeken die nog onbenut zijn staan behangtafels en planken waarop met zware strijkijzers de boel wordt netjes gemaakt. Bedrijven en hotels, en particulieren die het willen en kunnen veroorloven brengen hier hun vuile was, die binnen 24 uur in zakken met een label en een adres weer klaar staan om gebruikt te worden. Met Amrit loop ik een uurtje door het complex en het traject van wassen en drogen en strijken en ben onder de indruk van de keurige wanorde. De woonunits van een paar vierkante meter hebben een slaapdeel en een kookdeel en dan blijft er nog net plaats over voor een huisaltaartje. Vies is in Bombay een ander begrip dan in Holland. Het is eigenlijk zo schoon als het maar kan zijn, met zesduizend mensen in een betonnen wasplaats, met een omheining van rechtopstaande golfplaten. Naar binnen kun je met een gids als Amrit, naar buiten kun je als je hem een paar euro geeft en hij je weer bij een doorgang aflevert naar buiten waar vies weer een andere dimensie heeft.

Het blokje cultuur is kort en krachtig. Gisteren en vandaag een paar galleriën en musea met moderne kunst bezocht. Vandaag met vermoeide voeten het historisch museum met een onuitspreekbare naam doorgeslenterd. Topstad hoor, dat Mumbai !